Natalia Szczepanek: „Masz wiadomość”      

Natalia Szczepanek: „Masz wiadomość”      

Podstawą dobrego filmu bezsprzecznie jest dobrze napisany scenariusz. Praca scenarzysty jest równie ważna, jak praca reżysera, gdyż to właśnie na scenariuszu budowany jest cały szkielet filmu, który następnie reżyser zalewa fundamentami, by stworzyć kompletne dzieło. W dyskursie publicznym, podczas rozmów o filmie, głównie wymienia się grających w nim główne role aktorów oraz reżysera. Scenarzysta często zostaje niewspomniany. Jest jednak wielu mistrzów i mistrzyń scenopisarstwa, którzy ze swojego nazwiska uczynili markę samą w sobie, a podpisany przez nich scenariusz daje gwarancję na filmowy hit.

Jedną z takich scenarzystek jest Nora Ephron. Twórczyni specjalizująca się w komediach romantycznych. To spod jej pióra wyszły takie kinowe klasyki, jak Bezsenność w Seattle, Kiedy Harry poznał Sally czy Masz Wiadomość. Ephron była córką pisarzy, dorastała w Los Angeles, gdzie czuła się pozostawiona nieco na uboczu Miasta Aniołów, skąpanego w blasku fleszy, blisko świata wielkich gwiazd. Swoją karierę rozpoczęła jako eseistka. Wydała dwa zbiory esejów — najpierw w 1970 roku, zebranych w książce pod tytułem Wallflower at the Orgy, a następnie Crazy Salad: Some Things About Women w 1975. Jej pierwszą powieścią była Zgaga (1983), do której inspirację stanowiło niefortunnie zakończone drugie małżeństwo. Książka posłużyła jako pierwowzór scenariusza, napisanego również przez Ephron, na podstawie którego — trzy lata po wydaniu książki — ukazał się film o tym samym tytule. W role pierwszoplanowe wcielili się Maryl Streep oraz Jack Nicholson. Role tworzone przez scenarzystkę odgrywane były przez liczne gwiazdy. Pierwszą z nich była Meg Ryan, która w latach dziewięćdziesiątych, właśnie dzięki filmom na podstawie scenariuszy Nory Ephron, została ikoną komedii romantycznych. Rok 1983 był dla Ephron obfity w sukcesy. Obok wydanej książki napisała ona, nominowany rok później do Oscara, scenariusz do filmu Silkwood w reżyserii Mike’a Nicholsa (odpowiadał on również za produkcję filmu Zgaga). Po sukcesie filmu Kiedy Harry poznał Sally w 1989 roku przyszedł czas na debiut scenarzystki w roli reżyserki. Za swój pierwszy film This is My Life (1992) autorka obsypana została pozytywnymi recenzjami krytyków. Rok później, z ogromnym powodzeniem, Ephron stworzyła Bezsenność w Seattle, który zapewnił jej trzecią już nominację do Oscara za najlepszy scenariusz.

Masz Wiadomość, nakręcone w 1998 roku, to jedna z najbardziej kultowych komedii romantycznych. Sukces zapewnił filmowi między innymi duet Meg Ryan i Toma Hanksa odgrywających główne postaci. Ci aktorzy zdążyli wcześniej zapaść widzom w pamięć dzięki we wzruszającej historii prosto z Seattle, jak również opowieści z wulkanem w tle (Joe walczy z wulkanem z 1990 roku). Od pierwszych sekund Masz wiadomość twórcy dają znać widzowi, co będzie istotnym elementem fabuły. Zbliżenia dużego miasta, archetypiczne dla gatunku rom-komu, ukazywane zazwyczaj za pomocą rzeczywistych kadrów, w tym przypadku zostały przedstawione jako cyfrowe obrazy Nowego Jorku, którym towarzyszą dźwięki klawiatury komputera, charakterystyczne dla technologii lat 90. XX wieku. Podczas pierwszej sceny, przedstawiającej nam wnętrze mieszkania głównej bohaterki, kamera dokonuje zbliżenia na książki, co daje widzowi sygnał, iż będą one stanowiły ważną część życia postaci. Kobieta, zaraz po wyjściu partnera, zasiada do komputera, na którego ekranie widzi nową wiadomość w skrzynce odbiorczej. Wtóruje tym samym sprzętowi w wygłaszanym komunikacie „You’ve got mail”. Analogiczna sytuacja spotyka w chwilę potem męskiego bohatera. Oto bowiem, żegnając swoją partnerkę przy jej wyjściu z mieszkania, czym prędzej udaje się do własnego laptopa, by również powtórzyć komunikat informujący o pojawieniu się nowej wiadomości.

Pierwsze minuty filmu obfitują w przeplatane ze sobą sceny z życia bohaterów. Przedstawione są w nich ich poranne czynności (schematycznie bardzo do siebie podobne) oraz pozytywne emocje obojga, związane z tajemniczą personą po drugiej stronie skrzynki elektronicznej, widoczne w rozmowach z przyjaciółmi. Widz, już na początku filmu orientuje się, że światy dwójki głównych bohaterów różnią się od siebie – ona jest właścicielką małej księgarni z literaturą dziecięcą, a on odpowiada za budowę megastore’u, wychodzącego naprzeciw konsumenckim potrzebom i oferującego klientom możliwość wypicia cappuccino w trakcie zatapiania się w wybranej lekturze. Konflikt zarysowany jest grubą kreską, bowiem marzenie Joe o wybudowaniu miejsca na miarę dzisiejszych korporacyjnych księgarń zagraża temu, co dla Kathleen jest niemalże najważniejsze w życiu — prowadzeniu małego biznesu dla bibliofilów starej daty.

W filmie powtarza się sekwencja dokonywanych porannych czynności: zakup kawy na wynos, spacer parkiem do pracy. O ile początkowo bohaterowie mijali się nieświadomi siebie nawzajem, o tyle po spotkaniu na jednym z bankietów, gdy Kathleen dowiaduje się, iż Joe — który wcześniej tak zauroczył ją podczas wizyty z dziećmi w jej księgarni — okazuje się być właścicielem nowo powstałego megastore’u, zagrażającego całemu jej dorobkowi. W obecnych czasach biznesowy konflikt dwójki bohaterów moglibyśmy porównać do walki o przetrwanie na rynku małych, niezależnych księgarenek, które konkurencyjnymi cenami i wyrobioną już marką, przytłacza jedna z najpopularniejszych w Polsce sieci.

Nazwa księgarni Kathleen to „Shop Around the Corner”. Jest ona nawiązaniem do filmu o tym samym tytule z 1940 roku, z którego to Nora Ephron czerpała inspirację podczas tworzenia scenariusza do Masz Wiadomość. Tę inspirację widać w kilku scenach, dziejących się między głównymi bohaterami. W The Shop Around the Corner Ernsta Lubitscha są nimi Alfred oraz Klara – pracownicy tego samego sklepu. Szczególnie należałoby zwrócić uwagę na moment spotkania głównych bohaterów. Ale nie ten pierwszy, w którym obydwoje byli jeszcze tak bardzo nieświadomi tego, kim naprawdę są. Otóż w pewnym momencie, Shopgirl oraz NY152 postanawiają spotkać się w świecie rzeczywistym i skonfrontować wzajemne wyobrażenia o sobie. Niepewny Joe stojąc przed restauracją, w której miało dojść do randki w ciemno, prosi przyjaciela, by ten, zaglądając przez okno, odnalazł kobietę, przy której leżeć będzie książka wraz z włożoną do środka różą. Przyjaciel Joe droczy się z nim na temat aparycji kobiety widząc, że ten jest zestresowany spotkaniem z nieznajomą. W końcu on sam zagląda przez okna restauracji do jej wnętrza i dowiaduje się, że przez cały czas korespondował ze swoją biznesową rywalką.

Elementy nawiązywania do klasycznych dzieł literackich bądź filmowych stały się swego rodzaju elementem obowiązkowym komedii romantycznych. W przypadku Masz Wiadomość, jest to XVIII-wieczna powieści Jane Austin „Duma i Uprzedzenie”, która jest jedną z ulubionych głównej bohaterki. W filmie występują również nawiązania do Ojca Chrzestnego, którego cytuje bohater grany przez Toma Hanksa. Nora Ephron bardzo sprawnie i ze smakiem wplotła w swoje filmy odniesienia do popkultury. W Bezsenności w Seattle główna bohaterka wraz ze swoją przyjaciółką są do głębi wzruszone zakończeniem filmu Niezapomniany romans (1957), który swoją drogą daje widzowi delikatny spoiler. W Kiedy Harry poznał Sally dwójka tytułowych bohaterów zafascynowana jest Casablancą (1942). Z kolei w scenie z filmu The Shop Around the Corner główna postać kobieca – Klara kładzie obok siebie na stoliku,  jako element rozpoznawczy, „Annę Kareninę”.

W Masz Wiadomość widać o wiele więcej inspiracji zaczerpniętych z The Shop Around the Corner. Poczynając od spotkania w ciemno, które jest początkiem rozwoju świadomego, miłosnego wątku między bohaterami. Joe, podobnie jak Alfred, decyduje się podejść do stolika, przy którym siedzi czekająca na niego kobieta — jednak nie wyjawia jej prawdy o sobie. Tak Kathleen, jak i oburzona Klara nie zachowują reguł kurtuazji wobec mężczyzny, co skutkuje jego wyjściem. Po niesatysfakcjonującym spotkaniu korespondencja z jego strony wygasa. Jednak po niedługim czasie, jak to w komediach romantycznych bywa, osoby pałające do siebie początkowo niechęcią, zaczynają spotykać się i spędzać ze sobą więcej czasu. Konsternacja Kathleen związana z pojawieniem się przed drzwiami jej mieszkania Joe z kwiatami, pytającego czy mogą się zaprzyjaźnić, spowodowała ocieplenie jej uczuć wobec mężczyzny. Działania Joe poskutkowały do tego stopnia, że w momencie finalnego spotkania Shopgirl i NY152, usłyszał przepełnione ulgą i radością: „Chciałam, abyś to był Ty”.